مزد و نقش آن در روابط کار
تعریف مزد
آنچه در ازای انجام کار به فرد پرداخت می شود و یا بر طبق ماده 35 عبارتند از وجوه نقدی یا غیر نقدی و یا مجموعه آنها که در مقابل انجام کار به کارگر پرداخت می شود.
انواع مزد
مزد پولی : پرداخت وجه نقد در قبال ارائه خدمات
مزد واقعی : میزان قدرت خرید آنچه به عنوان مزد پرداخت می شود.
حداقل مزد : مزدی که برای گذران معیشت و داشتن کارایی لازم است.
مزد زندگی : برخوردای فرد از حداکثر سطح بالای مزد که کلیه عوامل رفاهی مورد نظر وی فراهم شود.
مزد منصفانه : نزدیکترین مزد به حداقل مزد و مزد زندگی است.
مزد انگیزه ای : مزدی که برای ایجاد انگیزش در کارکنان به منظور افزایش بهره وری پرداخت میشود.
تعیین حداقل مزد
در ایران بر اساس ماده 41 قانون کار « شورای عالی کار همه ساله موظف است میزان حداقل مزد کارگران را برای نقاط مختلف کشور و یا صنایع مختلف با توجه به معیارهای زیر تعیین نماید:
1- تورم
2- مشخصه های جسمی و روحی کارگران
3- ویژگیهای محل کار
مشخصات نظام مناسب مزد
1- ایجاد انگیزه برای افزایش کمی و کیفی بهره وری
2- ایجاد رضایت کارکنان
3- مهار تورم را رها نکند
4- رشد و توسعه اقتصاد کشور را به خطر نیندازد.
روشهای پرداخت مزد
1- مزد زمانی : نرخ × تعداد واحد زمانی
2- روش کارمزدی : نرخ هر واحد × تعداد واحد تولید شده
انجمن صنفی کارفرمایی
به موجب ماده 131 قانون کار کارفرمایان حرفه یا صنعت می توانند مبادرت به تشکیل انجمن های صنفی نماید.
اهداف سازمان :
الف) تنظیم مزد
ب) حل و فصل اختلافات
ج) دفاع از امتیازات مربوط به مدیریت
1) ایجاد استانداردهایی در روابط کار
تعریف اعتصاب
اعتصاب عبارت اند از:خود داری اداری و دسته جمعی از کارگران،به منظور نیل به اهداف خاصی انجام میدهند بدون انکه معمولا به سقوط دایمی قرار داد کار بینجامد
انواع اعتصاب
1-تحریم کاری
2- کم کاری
3-خود داری از اضافه کاری
4-اعتصاب نشسته
5-خراب کاری در محل کار
6-و....
علل اعتصاب
اعتصاب ناشی از نارضایتی کارکنان از شرایط موجود است،نارضایتی هایی که مورد رسیدگی قرار نگرفته اند به تدریج روی هم انباشته و سبب بروز اعتصاب میشود.
عملیات نگهداری منابع انسانی
توسعه صنعت،استفاده فزاینده از ابزار و ماشین الات فنی را ایجاب کرد وعدم رعایت اصول صحیح درساخت واستفاده از وسایل صنعتی حوادث و سوانح زیادی باعث شده است و سوانح ناشی از کار از طرفی موجب افزایش میزان معلولیت ومرگ ومیر در کارگران میشود که اثار نا مطلوبی بر کل جامعه دارد
حادثه
حادثه ناشی از کار واقعه ای است که در حین انجام دادن کار روی میدهد وبرای ایجاد ان هیچ نوع قصد و یا برنامه ریزی قبلی وجود نداشته باشد.
علل بروز حادثه
1-مستقیم
2-غیر مستقیم
علت های مستقیم مانند:سوختگی،سر خوردن ، تصادف
علت های غیر مستقیم مانند خستگی مفرط،عدم رضایت شغلی،سروصدای زیاد
روشهای مقایسه حوادث
الف-ضریب یا میزان وفور حادثه:ضریب حادثه عددی است که رابطه بین تعداد حوادث ناشی از کار و تعداد ساعات کاری را نشان میدهد.
ب-شدت حادثه: شدت حادثهعددی است که رابطه زمان کار از دست رفته را با تعداد ساعتهای کار نشان میدهد
ج-شیوع حادثه:عددی است که رابطه تعداد حوادث را با تعداد کار کنان نشان میدهد.
جلو گیری از حوادث
1-بهداشت وایمنی یکی از عملیات نگهداری منابع انسانی:
اول:پیشگیری
دوم:خدمات درمانی
2-بیمه و باز نشستگی
برنامه های بیمه وباز نشستگی به منظور ایجاد امنیت اقتصادی تامین معاش وزندگی مستخدم وخانواده اش در زمان بیکاری، بیماری، پیری و....تهیه و اجرا میشود
انواع طرح های باز نشستگی
الف:بیمه باز نشستگی:
در این طرح طبق قرار دادی با پرداختن حق بیمه شرکت بیمه مسیول تامین مستخدم در زمان پیری و از کار افتادگی است
ب:طرح صندق باز نشستگی:
در این طرح وجوهی شامل سهم کار کنان و سازمان برای باز نشستگی در صندق نگهداری واز محل ان در موقع مقرر به باز نشستگان و به خانواده انان مستمری پرداخت میشود
3-مرخصی ها و تعطیلات :
مرخصی استحقاقی (سالانه ):
نه تنها از جهت افزایش کارائی (در اثر بهبود وضع جسمانی فکری )، بلکه به دلیل اجتماعی ،مطلوب و متاسب تشخیص داده شده است .
((مرخصی استعلاجی )) :
بیماری از جمله وقایع عادی زندگی هر انسانی است ،لذاپیشبینی مرخصی با استفاده از حقوق در مواقع بیماری،از حقوق مستخدم به شمار میرود
((مرخصی بدون حقوق)):
برای مستخدم باید امکان استفاده از مرخصی بدون حقوق،در صورت نیاز وطبق ضابطه،فراهم گردد.
((تعطیل هفتگی)):
یک روز تعطیل در هفته یا تعطیل هفتگی در قوانین کار همه کشور ها پیش بینی شده است
4-خدمات پرسنلی:
1-تامین وسایل رفت وامد کار کنان
2-ایجاد غذا خوری وتسهیلات مربوط
3-خانه سازی وتامین مسکن
4-ایجاد شرکت های تعاونی و صندق تعادل
5-ایجاد باشگاه های ورزشی
6-ارایه کمک های فکری و روانپزشکی
7-انتشار نشریه های مختلف
مهارتهای سه گانه مدیریتی
مهارت فنی : دانایی و توانایی به کارگیری دانش ، روش ، فنون و ابزاری که لازمه انجام وظایف و ورزیدگی در کاربرد فنون خاص است.
مهارت انسانی: توانایی و قدرت تشخیص در کار کردن با زیردستان و انجام دادن کار به وسیله آنها
مهارت ادراکی : به توانایی درک و فهمیدن پیچیدگی های کل سازمان و آگاهی از اینکه آیا خود شخص مناسب شرایط سازمان عمل می کند یا نه ؟
رهبری
ظهور رهبری به شروع زندگی اجتماعی انسان باز می گردد. وقتی دو یا چند نفر تشکیل یک گروه اجتماعی را می دهد بعضی از افراد نقش فعال تری را به خود گرفته و تاثیر بیشتری را روی دیگران می گذارند و این زمینه آغاز پیداش رهبری در گروه است.
رهبری: هنر نفوذ در اشخاص به طوریکه با میل و خواسته خود در جهت حصول به اهداف تعیین شده گام بردارند.
سبکهای مختلف رهبری
1- رهبر اقتدار گرا : اقتدار گرا ، قدرت خود را از منابعی مثل مقام ،دانش ، زور ، توانایی یا تشویق و تنبیه میگیرد.
2- رهبر بوروکراتیک : مثل رهبر اقتدار گرا به مردم می گوید که چه بکنند و چگونه بکنند اما پایه همه دستورات او انحصاراٌ سیاستها ، روشها و دستورالعملهای سازمان است. او به عنوان یک مدیر بیشتر شبیه یک قاضی می باشد.
3- رهبر دیپلماتیک : هنرپیشه ایست که مثل یک فروشنده با استفاده از هنر خود برای متقاعد کردن افراد زندگی می کند. قدرت رهبر اقتدار گرا را دارد اما ترجیح می دهد از طریق برنگیختن افراد عمل نماید.
4- رهبر مشارکتی : این نوع رهبر ، به صورت باز ، مردم را به شرکت در تصمیم گیری ها و سیاست گذاری ها و تعیین روشهای اجرایی دعوت می نماید.
5- رهبری رها کرده : به مفهوم کنار گذرادن هر نوع کنترل نیست ، او برای پیروان خود یک هدف را مشخص می کند ، سیاستگذاری می کند ، بودجه آن راتعیین می نماید سپس آنها را بدون هدایت و کنترل رها می سازد.
مبانی اساسی قدرت رهبر
1- قدرت پاداش : قدرتی است که توانایی ارائه پاداش به زیردستان را می دهد.
2- قدرت تنبیه : قدرتی است که بر مبنای آن پیروان اعتقاد دارند رهبر توانایی اعمال تنبیه را دارد.
3- قدرت مرجعیت: قدرت مرجعیت در عمق وجدان پیروان رسوخ می کند. آنها بدون اینکه اجبار و الزامی داشته باشند رهبر را به عنوان الگوی ایده آل خود می شناسند.
4- قدرت مهارت : قدرتی است که پیروان اعتقاد دارند رهبرشان دارای مهارت یا دانش تخصصی است.
5- قدرت قانونی: قدرتی است که به پیروان دیکته می کند که رهبر حق تاثیرگذاری روی آنها دارد
برنامه ریزی
یکی از وظایف مدیریت است که انجام گرفته اند و اجرای آن باید با توجه به بقیه وظایف مدیریت صورت بگیرد.
برنامه ریزی : طرحی برای یک آینده مطلوب و راههای موثر وصول به آن می باشد.
نمودار سازمانی
سلسه مراتب سازمانی به صورت رسمی توسط نموداری مشخص می شود که هم واحدهای تابعه سازمان را نشان می دهد و هم خطوط و مجاری ارتباطات مسئولیت را تعبیر می نماید.
نظارت و کنترل آخرین وظیفه مدیر
نظارت و کنترل : عبارتند از ارزیابی تصمیم گیری ها و برنامه ها از زمان اجرای آنها و اقدامات لازم برای جلوگیری از انحراف عملیات نسبت به اهداف برنامه و تصحیح انحرافات احتمالی بوجود آمده .
بهبود چیست ؟
زمانی که شما با مشکل و مسئله ای در سازمان خود مواجه می شوید نباید به آنها به صورت مسئله نگاه کنید بلکه آنها را به عنوان یک فرصت به عنوان بهبود تلقی نمائید مشکل واقعی زمانی است که شما از مسئله نگران می شوید یا شکایت می کنید.
انواع بهبود
1- بهبود در قالبت نگهداری: بهبود در این حالت به معنای پایدار نگه داشتن شرایط است.
2- بهبود در قالب جهش و ارتقاء: بهبود در این حالت به معنای ارتقای شرایط جاری است.
3- بهبود در قالب توسعه : بهبود در این حالت به معنای توسعه به سمت خاص مشتریان سازمان است.
پیش نیازهای فعالیت بهبود چیست ؟
1- خواست و اراده : بهبودی رخ نمیدهد مگر آنکه تصمیم به بهبودی گرفته شود.
2- تواضع و یادگیری : لازمه آگاهی از بهبود تواضع و یادگیری
5s به معنای سیستمی جهت ساماندهی محیط کار است که عبارتند از :
الف) جداسازی اشیاء و ابزارهایی که شما در محیط کاری به آنها نیاز دارید از آنهایی که شما نیاز ندارید.
ب) ایجاد شرایط مناسب برای دسترسی آسان به تجهیزات
ج) ایجاد محیط کاری تمیز بدون آلاینده
د) نگهداری و بهبود ماشین آلات
هـ) فرهنگ سازی رعایت اصول 5s
4- توازن هزینه و منافع : سنجیدن هزینه های اجرا نسبت به منافع حاصله
5- حضور در کنار مسئله : حل مسئله و دستیابی به بهبودی با مشارکت
6- تکرار : با تکرار است که بهبود تبدیل به عادت می شود.
7- کار تیمی : مشورت و همفکری
8- سیستم پیشنهادات : استفاده از انتقادات و پیشنهادات همکاران
9- کایزن : به معنای بهبود پیوسته و مداوم
10- کنترل کیفیت جامع : بهبود کارایی مدیریت در تمامی سطوح
11- کنترل کیفیت : کنترل کیفیت کارایی کارکنان